In de afgelopen jaren is het aantal patiënten zonder zorgverzekering sterk toegenomen, volgens Nederlandse straatdokters. Zij waarschuwen voor een ‘epidemie van onverzekerdheid’. Dit betreft onder andere dak- en thuislozen, bankslapers, mensen met verward gedrag, (ex-) EU-arbeidsmigranten, buitenlandse studenten en expats. De toename is zorgwekkend omdat het het al overbelaste zorgsysteem verder onder druk zet. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat deze groepen vaak een kwetsbare gezondheid en specifieke zorgbehoeften hebben. Zij hebben een lagere levensverwachting en kampen vaker met multi-morbiditeit, middelengebruik, schulden, een verstandelijke beperking of een beperkt sociaal vangnet. Gebrek aan zorg kan leiden tot ernstige gezondheidsschade en hogere maatschappelijke kosten door veiligheidsproblemen en duurdere zorg.
De gemeente Rotterdam liet daarom een evaluatieonderzoek uitvoeren naar de Subsidieregeling Medisch Noodzakelijke Zorg aan Onverzekerden (SOV) in de regio Rotterdam-Rijnmond. Deze regeling is bedoeld om de drempel naar medische zorg voor onverzekerden te verlagen door zorgaanbieders te subsidiëren. Tot 1 augustus 2022 was er een meldplicht aan de regeling gekoppeld, die later werd opgeheven.
Het evaluatieonderzoek concludeert dat de SOV een groeiende behoefte vervult, maar dat er nog veel obstakels zijn. De toegang tot medische zorg en maatschappelijke ondersteuning blijft moeilijk door administratieve hindernissen. De regeling is niet altijd bekend binnen zorgorganisaties en vaak onbekend bij de doelgroep. Dit leidt tot zorgmijding, zorguitstel en zorgvertraging. Ook ervaren maatschappelijk hulpverleners en beleidsmakers in Rotterdam-Rijnmond onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden in de ondersteuning van onverzekerde zorgbehoevenden.